Những điều cần biết về chứng động kinh khi ngủ?

Tổng quan về tình trạng động kinh khi ngủ

Động kinh khi ngủ được định nghĩa là khi các cơn co giật đa phần xảy ra trong giấc ngủ. Theo thống kê, trên tổng số ca mắc động kinh thì có khoảng 12% là chứng động kinh khi ngủ. Các nhà khoa học cho rằng, giữa giấc ngủ và cơn động kinh có mối liên quan đến nhau. Các cơn co giật chủ yếu xuất hiện ở giai đoạn giấc ngủ NREM và ít khi xuất hiện ở giai đoạn giấc ngủ REM.

Do xuất hiện vào ban đêm, tình trạng này thường khó phát hiện sớm, dễ bị nhầm lẫn với rối loạn giấc ngủ thông thường. Các biểu hiện thường gặp bao gồm co cứng tay chân, nghiến răng, thở gấp, nói ú ớ hoặc giật mình tỉnh giấc không rõ nguyên nhân.

Nguyên nhân gây chứng động kinh khi ngủ có thể liên quan đến tổn thương não, di truyền, sang chấn sọ não, sốt cao co giật kéo dài hoặc rối loạn hoạt động điện não. Bệnh có thể gặp ở cả trẻ em và người lớn, trong đó trẻ em là đối tượng dễ bị bỏ sót do khó quan sát trong lúc ngủ.

Việc chẩn đoán động kinh khi ngủ thường dựa trên khai thác triệu chứng, theo dõi giấc ngủ và thực hiện điện não đồ. Điều trị kịp thời giúp kiểm soát cơn co giật, cải thiện chất lượng giấc ngủ và hạn chế biến chứng nguy hiểm. 

Chứng động kinh khi ngủ là khi cơn co giật xảy ra trong giấc ngủ

Những dấu hiệu nhận biết động kinh khi ngủ

Co giật là biểu hiện đặc trưng nhất của tình trạng chứng động kinh khi ngủ. Co giật về đêm có thể gợi ý đến chẩn đoán rối loạn hành vi giấc ngủ REM, cơn khiếp sợ lúc ngủ, co giật tâm căn hoặc biểu hiện của rối loạn trương lực cơ, thường khởi phát kịch phát vào ban đêm.

Co giật bắt nguồn từ vùng cảm giác vận động và dễ bị nhầm lẫn với co giật tâm căn bởi các yếu tố như ý thức vẫn duy trì, hành vi đánh đập, không có biểu hiện lú lẫn sau cơn và cũng không có hoạt động điện kịch phát trên điện não trong và giữa các cơn.

Các biểu hiện gợi ý chẩn đoán co giật khu cảm giác vận động phải kể đến như cơn co giật ngắn, thường dưới 30 giây hoặc một phút, có tính định hình và có xu hướng chỉ xuất hiện và chủ yếu xuất hiện lúc ngủ, cơ co cánh tay ở tư thế dạng. Co giật tâm lý thì thường kéo dài hơn, có thể là một hay nhiều phút, không có tính chất định hình và xuất hiện khi người bệnh buồn ngủ hoặc thức.

Rối loạn trương lực cơ hoặc vận động

Các biểu hiện loạn trương lực cơ thường khởi phát về đêm. Ban đầu, hội chứng này được gọi là loạn trương lực cơ kịch phát lúc ngủ, sau gọi là loạn trương lực cơ kịch phát về đêm với biểu hiện đặc trưng là cơn vận động lặp đi lặp lại trong thời gian ngắn từ 15 - 45 giây.

Rối loạn trương lực cơ bao gồm tư thế loạn trương lực, loạn trương lực kiểu múa giật hoặc múa vung và phát ra âm thanh, thường xảy ra trong giấc ngủ NREM mà không hề có sự thay đổi trên điện não trong hoặc giữa các cơn.

Các triệu chứng tâm thần thoáng qua ở chứng động kinh khi ngủ

Cơn hoảng loạn, rối loạn stress sau chấn thương và co giật tâm căn là các triệu chứng tâm thần lúc ngủ tương tự như co giật.

Một số người bệnh động kinh khi ngủ có rối loạn hoảng loạn biểu hiện phần lớn thành cơn hoảng loạn khiến cho người bệnh thường bị thức giấc đột ngột. Các biểu hiện lúc thức giấc bao gồm sợ hãi, đánh trống ngực, run rẩy và chóng mặt. Trái ngược với ác mộng giấc ngủ REM, người bệnh có cơn hoảng loạn không nhớ được giấc mơ.

Động kinh khi ngủ còn có các dấu hiệu triệu chứng tâm thần thoáng qua

Các biểu hiện khác ở triệu chứng động kinh khi ngủ

Ngoài co giật và rối loạn trương lực cơ, một số biểu hiện trong thời gian ngắn của động kinh khi ngủ mà người bệnh có thể gặp phải bao gồm lú lẫn sau cơn, rối loạn tâm lý. Tuy nhiên, biểu hiện trên điện não lại hoàn toàn bình thường trong hoặc giữa các cơn. Điều này khiến cho việc chẩn đoán gặp nhiều khó khăn và trở nên phức tạp.

LIÊN HỆ ĐIỀU TRỊ BỆNH ĐỘNG KINH AN TOÀN VÀ HIỆU QUẢ TẠI ĐÂY

Một số rối loạn cử động dễ bị nhầm lẫn với chứng động kinh khi ngủ

Cử động chi theo chu kỳ lúc ngủ: Rối loạn cử động này có thể tạo ra các hành động như đập, đá ở mức độ mạnh, hội chứng chân không là một trong những nguyên nhân. Rối loạn cử động này có thể kèm theo các cử động uốn cong đặc trưng của chân, đôi khi cũng có thể biểu hiện ở chi trên.

Co cơ, giật cơ lúc ngủ hoặc giật mình lúc ngủ: Đây là một biểu hiện sinh lý hết sức bình thường, xuất hiện lúc chuyển tiếp từ trạng thái thức sang trạng thái ngủ, thường đi kèm với hiện tượng cảm giác. Trái ngược với cơn giật rung cơ, co cơ khởi phát lúc ngủ chỉ khu trú lúc bắt đầu giấc ngủ.

Nghiến răng khi ngủ: Nghiến răng một cách định hình có thể gây mòn răng tương tự như cử động hàm theo nhịp trong động kinh, song rối loạn cử động này lại không xảy ra ở động kinh.

Rối loạn cử động theo nhịp: Rối loạn này biểu hiện rất đa dạng, bao gồm đập đầu đều đặn mỗi khi người bệnh nằm sấp hoặc lắc thân mình tới lui khi đang nằm nghiêng trên cánh tay và đầu gối.

Ý nghĩa của kết quả ghi điện não đồ khi ngủ

Các chuyên gia sức khỏe cho rằng việc chẩn đoán chứng động kinh khi ngủ khá khó khăn, bởi tình trạng này xảy ra khi ngủ và đa số người bệnh thường không biết điều đó. Thêm vào đó, chứng bệnh này còn rất dễ nhầm lẫn với các rối loạn giấc ngủ khác như mất ngủ, mộng du, nghiến răng và hội chứng chân không yên. Do đó, việc ghi kết quả điện não đồ có ý nghĩa quan trọng để chẩn đoán chứng động kinh khi ngủ.

Kết quả ghi điện não giấc ngủ có thể hiển thị rõ những sóng điện bất thường khi người bệnh đang trong cơn động kinh. Tuy nhiên, có những lúc bản ghi điện não đồ lại không thể hiện được rõ sự thay đổi khác biệt. Chính vì thế, dù cho kết quả ghi điện não giấc ngủ cho ra là bình thường nhưng không có nghĩa là đã loại trừ ra khỏi danh sách người bệnh mắc bệnh động kinh khi ngủ, đặc biệt là khi có biểu hiện cơn co giật điển hình.

Nếu phát hiện một cơn co giật, động kinh trong lúc ngủ, người bệnh cần được thực hiện đo điện não bằng phương pháp ghi điện não giấc ngủ để xác định xem có mắc chứng động kinh khi ngủ hay không. Đây là một những kỹ thuật đơn giản và có thể làm được ở hầu hết các bệnh viện.